به درگاه انجمن دوستداران و حافظان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلپایگان «وردپاتکان» خوش آمدید

یکشنبه, 19 مرداد 1393 ساعت 20:46

گفت و گوی خبرگزاری ایمنا با مهندس محسن جمالی ،مدیر عامل انجمن وردپاتکان؛سنگ نگاره های تاریخی گلپایگان همنشین آفتاب، باد و باران/تاریخ چندهزارساله در زیر آب مدفون می شود

 انجمن وردپاتکان ، به نقل از خبرگزاری ایمنا: سال های سال است نقوش صخره ای گلپایگان همنشینی جز باد، باران و تابش نور آفتاب نداشته اند و فعالیتی در راستای حفاظت از این آثار صورت نپذیرفته است.

به گزارش خبرنگار ایمنا در گلپایگان، یکی از مناطقی که دارای نقوش صخره ای ارزشمند و تاریخی در شهرستان می باشد منطقه کوچری است که بر اثر فعالیت های عمرانی و احداث سد کوچری متاسفانه بسیاری از این آثار در معرض خطر هستند.

پیگیری های جدی طی این سال ها توسط انجمن دوستداران میراث فرهنگی گلپایگان (وَردپاتکان) انجام گرفت اما تاکنون اقدام اثربخش و ملموسی توسط نهادهای ذی‌ربط صورت نپذیرفته و مشخص نیست چه سرنوشتی در انتظار این تاریخ چند هزار ساله است. 
سنگ نگاره های گلپایگان به عنوان بزرگترین و کامل‌ترین مجموعه سنگ نگاره های ایران به شمار می رود 
براساس تحقیقات پژوهشگران هنر صخره ای در گلپایگان تاکنون ۳۰ منطقه دارای سنگ نگاره شناسایی شده است. نقوش صخره ای در این مناطق از جهت گستردگی، تنوع موضوعی، تنوع دوره های تاریخی، فراوانی، زیبایی نقوش، سبک های حکاکی و... در ایران منحصر به فرد هستند.
با این اوصاف هنوز افراد زیادی حتی برخی ساکنین شهرستان گلپایگان از وجود این سنگ نگاره های زیبا بی اطلاع هستند و مهم‌تر اینکه جدا از بحث معرفی این مجموعه زیبا، کار خاصی هم برای حفظ و نگهداری این میراث فرهنگی ارزشمند نشده است و این سنگ نگاره ها در زیر تابش آفتاب، باد و باران به حال خود رها شده اند.
اما هنوز افرادی هستند که قلبشان برای میراث فرهنگی کشور می تپد، توجه به این آثار گرانبها دغدغه همیشگی آنها است و بدون هیچ چشم داشتی برای حفظ و نگهداری این گنجینه های تاریخی تلاش می کنند همین افراد دوستداران میراث فرهنگی را به ادامه حیات این آثار منحصر به فرد دلخوش می کند.

در کشور ما هر از چندگاهی از گوشه و کنار این سرزمین خبری مربوط به نابودی یا تخریب آثار تاریخی و میراث ملی به گوش می رسد و انگار این بی تفاوتی به سنت تبدیل شده است. 
در گلپایگان نیز با نزدیک شدن به زمان آبگیری سد جدید نگرانی ما در مورد بخشی از این سنگ نگاره ها قوت می گیرد و همین نگرانی ما را بر آن داشت با محسن جمالی مدیر عامل انجمن دوستداران میراث فرهنگی گلپایگان (وَردپاتکان) و پژوهشگر سنگ نگاره های تاریخی گلپایگان که در معرفی و حتی حفظ این گنجینه عظیم همواره در تلاش بوده است به گفتگو بنشینیم. 
قدمت مجموعه سنگ نگاره های تاریخی گلپایگان به چه زمانی برمی گردد و این قدمت سنجی از چه طریقی صورت گرفته است؟
به دلیل پیچیدگی های قدمت سنجی سنگ نگاره ها و نبود فناوری های مربوطه در داخل کشور به طور دقیق نمی توان این نگاره ها را قدمت سنجی نمود ولی آنچه از قرائن و تطبیق با سایر نمونه ها بر می آید آن است که بسیاری از این آثار پیش از کشف فلز و با استفاده از ابزارهای سنگی به وجود آمده اند. زمانی که شروع آنرا حتی می توان با دوره میان سنگی و نوسنگی همزمان دانست. 


سنگ نگاره ها به زبان گویای تاریخ شهره هستند و معمولا نقوشی که در سنگ نگاره ها دیده می شود بیانگر اعتقادات، سنت ها و نحوه زندگی خالق آثار است، بیشترین نقوشی که در سنگ نگاره های گلپایگان دیده می شود چه نقشی بوده و چه موضوعاتی را شامل می شود؟
موضوع اصلی سنگ نگاره ها صحنه های شکار هستند و بیشترین نقش نیز مربوط به نقش بزکوهی می باشد. حیوانی که در تاریخ سرزمین ایران جایگاه ویژه ای دارد و نقش این حیوان بیش از سایر نقوش بر آثار هنری و فرهنگی ایران در دوره های تاریخی و پیش از تاریخ نمود پیدا می کند. نمادی از فراوانی نعمت، زایندگی، باران و ...نکته قابل تامل در این نگاره ها وجود نشانه های شروع خط و همچنین وجود مجموعه ای خطوط که سیر دگرگونی خط را به خوبی نمایش می دهند. 
شما همواره در فعالیت های مربوط به شناسایی و پژوهشی این سنگ نگاره ها حضور داشتید لطفا در مورد انجام بررسی ها و اقدامات باستان شناسی بر روی سنگ نگاره ها توضیح دهید.
طی هفت سال پژوهش مستمر بر سنگ نگاره های گلپایگان بیش از ۳۰ منطقه دارای سنگ نگاره در شهرستان شناسایی شد که هر یک دارای هزاران بوم سنگی حاوی نقوش صخره ای بودند. خوشبختانه در سال های اخیر فعالیت های زیاد و درخوری در ارتباط با پژوهش بر روی این نقوش صورت پذیرفته است.

سنگ نگاره های تاریخی شهرستان در فهرست میراث ملی کشور یا به ثبت جهانی رسیده است؟
تاکنون تنها دو بخش بسیار محدود از مناطق کوچری و غرقاب به ثبت آثار ملی ایران رسیده و متاسفانه سایر مناطق هنوز ثبت نگردیده است. با توجه به غنای تاریخی این مناطق و همچنین منحصر به فرد بودن آن در سطح ملی و بین المللی قابلیت ثبت جهانی آنها وجود دارد. 
همانطور که می دانید رها شدن این آثار در طبیعت با وجود اجرای پروژه های راهسازی و دیگر تهدیدها خطر تخریب را افزایش می دهد به ویژه سنگ نگاره های منطقه کوچری که اگر توجهی به آنها نشود با تکمیل سد به زیر آب می رود، با این شرایط آیا امکان انتقال سنگ نگاره ها به موزه و یا محلی در شهرستان برای نگهداری از آنها وجود دارد؟
متاسفانه در این سال ها این نقوش صخره ای همنشینی جز باد، باران و تابش نور آفتاب نداشته اند و فعالیتی در راستای حفاظت از این آثار صورت نپذیرفته است. یکی از مناطقی که دارای نقوش صخره ای ارزشمند و تاریخی در شهرستان می باشد منطقه کوچری است که تحقیقات میدانی هفت ساله جهت شناسایی این آثار باشکوه توسط پژوهشگر سنگ نگاره های گلپایگان صورت پذیرفت اما بر اثر فعالیت های عمرانی و احداث سد کوچری متاسفانه بسیاری از این آثار در معرض خطر هستند.

پیگیری های جدی طی این سال ها توسط انجمن دوستداران میراث فرهنگی گلپایگان (وَردپاتکان) انجام گرفت اما تاکنون اقدام اثربخش و ملموسی توسط نهادهای ذی ربط صورت نپذیرفته است. درصورتی که پیگیری های انجام شده که با همکاری تنگاتنگ با پژوهشکده باستان شناسی کشور انجام گرفته به نتیجه مطلوب برسد امکان جابجایی این آثار و انتقال آن به موزه ای در شهرستان وجود دارد. 
با تکمیل سد منطقه گردشگری کوچری به زیر آب می رود و طبیعتا توجه مردم و گردشگران به امتداد رودخانه به ویژه منطقه تنگه غرقاب با مجموعه فوق العاده از سنگ نگاره ها جلب می شود، تاکنون اقدامی برای معرفی سنگ نگاره ها به منظور معرفی قدمت تاریخی شهر به مردم و جذب گردشگر شده است؟آیا این منطقه ظرفیت تبدیل شدن به قطب گردشگری شهرستان را دارد؟ 
یکی از مهمترین مناطق دارای سنگ نگاره شهرستان منطقه غرقاب است که ظرفیت های بی نظیری در حوزه گردشگری دارد. سالیانه تورهای گردشگری بسیاری از اقصی نقاط کشور و حتی گردشگران خارجی به همراه راهنمایان انجمن دوستداران میراث فرهنگی وَردپاتکان از این منطقه دیدن می کنند اما متاسفانه زیرساخت های لازم جهت استفاده به عنوان یک سایت گردشگری را ندارد و حتی حفاظتی نیز از این آثار انجام نمی شود. البته مامورین پایگاه حفاظت میراث فرهنگی شهرستان با توجه به امکانات و نیروهای بسیار محدود خود سرکشی های دوره ای به این منطقه دارند. منطقه غرقاب در صورت سرمایه گذاری بخش خصوص پتانسیل تبدیل شدن به یک منطقه گردشگری مورد قبول در سطح کشور را دارد به خصوص اینکه سایر جاذبه های گردشگری همچون طبیعت بکر، مجموعه قلعه و حمام تاریخی و همچنین عسل مرغوب این منطقه موجب بستر سازی برای ایجاد تورهای چند روزه گردشگری را دارد.

در صورت بازسازی قلعه تاریخی که در بافت این روستا وجود دارد می توان مکان اقامتی مناسبی جهت گردشگران فراهم آورد. هر چند فعالیت های دوستداران میراث فرهنگی هنوز نوری از امید در دل ها روشن نگاه می دارد اما تا نهادهای مربوط با جدیت پا در میدان نگذارند به سختی می توان گفت که بتوان کاری از پیش برد.در تمامی نقاط دنیا کوچکترین آثار تاریخی را حتی اگر قدمت چندانی نداشته باشد با دقت و جدیت نگهداری می کنند و به این آثار می بالند اما در دیار فرهنگ و تمدن دنیا دست روی دست گذاشته می شود و آثار تاریخی یکی پس از دیگری به سمت تخریب و نابودی می روند در حالی که ما تنها نظاره گر هستیم و به شعار دادن در حفظ این آثار اکتفا می کنیم بدون اینکه قدم موثری در این راه برداریم.


/گفتگو: فاطمه حاجی نوروزی/

1901 بازدید

نظرات  

 
+2 #1 پایگاه خبری تحلیلی گلپاپرس در تاریخ: شنبه 25 مرداد 1393 ، ساعت 01:05 ق ظ
شما در پایگاه خبری تحلیلی گلپاپرس لینک شده اید
golpapress.com/ links
نقل قول
 

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد