به درگاه انجمن دوستداران و حافظان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلپایگان «وردپاتکان» خوش آمدید

شنبه, 01 شهریور 1393 ساعت 18:59

زندگی مرحوم آيت الله العظمي آخوند ملا زين العابدين جربادقاني معروف به حجه الاسلام گلپايگاني

مرحوم ملّا زين العابدين گلپايگاني معروف به حجه  الاسلام يكي از علماي بزرگ شيعه در قرن سيزدهم هجري بود . به نوشته اعتمادالسلطنه او در ۱۲۰۹ ق به دنیا آمد، اما حاج شیخ عباس قمی در فوائدالرضویه و آقابزرگ تهرانی در الکرام البرره، سال تولد وی را در ۱۲۱۸ ق نوشته اند.پس از تحصيلات مقدماتي به حضور استاد فقه و اصول به دارالعلم اصفهان شتافت و مدتها از محضر شيخ محمد تقي صاحب حاشيه ،‌بهره برد آنگاه عازم نجف اشرف گرديد و سال ها در عتبات از محضر شريف العلماء صاحب فصول ، شيخ حسن صاحب كاشف الغطاء و صاحب الجواهر دانش هايي آموخت سپس خود به تحقيقات علمي پرداخت . درهمين اثنا بناي باشكوه مسجد و مَدرس (مسجد فعلي)را بنيان نهاد و ضمن تدريس و مباحثات با علماي مختلف در اين مسجد ، تصنيفاتي گرانبهاء نيز از خويش برجا گذاشت . 
از آثار مكتوب او مي توان به كتاب هاي انوار القدسيه ،
انوارالهدايه ، روح الايمان ، شرح الدره سیدمهدی بحرالعلوم، شرح اسماء قدسيه ، کتاب النکاح (فارسی)، کتاب المتأجر (فارسی)، روح الایمان (فارسی) الورد ،صلاه مسافر ،جمعه و نیز مجموعه ای به سبک کشکول، مي باشد .  
در سال  ۱۲۷۳ ق که نیروهای انگلیسی بندر بوشهر را اشغال کردند وی به همراه میرزا محمدرضا مجتهد و آقا سیدحسن امام جمعه از علمای گلپایگان بر ضد نیروهای انلگیسی فتوای جهاد صادر کرد و آمادگی خود و مردم شهر را برای دفع تجاوز دشمن اعلام داشتند.                  
صاحب القاب در ترجمه استاد خود چنين نوشت: جربادقاني درياي مواج علوم مختلف بود . او در بين دانشمندان و فقهاي عصر آن زمان به طور يقين اعلم آنان به حساب مي آمد و از پرهيزگارترين و زاهد ترين رجال عصر خويش بود. پس از فوت شيخ انصاري ، شاگردانش از قبيل ميرزاي بزرگ و حاج سيد حسن ترك (ره) بودنداما آن بزرگوار حاضر نشدند تا از گلپايگان به نجف عزيمت نمايد ‌بلكه بركناري از رياست و زعامت را راه نجات و صلاح خود دانست .    
آخوند ملّا زين العابدين گلپايگاني معروف به حجه الاسلام از فقها و اهل باطن ، به گفته اعتماد السلطنه(مجتهدي فحل و مرجع جميع اهل فضل بود ، در جنب فقاهت و علّو درجه اجتهاد وي افاضل دوران و مجتهدين ديار ايران خود را در مقابل ايشان خُرد مي شمردند ،‌ بعضي از علما او را در دوازده فن صاحب رأي و مقام اجتهاد مي دانستند و گروهي در حق آن بزرگوار به مكاشفه و خوارق عادت معتقد بودند) في الواقع دايره تحرير در اين رساله از اداء ترجمه اين فقيه اعظم بسيار تنگ است . عباراتي نداريم كه حق مقام اينگونه بزرگان را با آن بپردازيم و هم از شرط اختصار تخلف نورزيم.           
ملا حبيب كاشاني در كتاب لباب الاقاب مي نويسد :             
از بزرگترين دانشمندان و علماء شيعه ، عالم گرانمايه و محقق علّامه ملا زين العابدين گلپايگاني است . او در  علوم اسلامي ، دريايي بود بي كران ، و در ميان فقهاي شيعه فقيهي بود بزرگوار، اعلم الفقهاء علي يقين ، رئيس الملّه والدين ، اورع المتورعين و ازهد الزاهدين ، مادرهاي روزگار مثل او را نزايند و زمان نظير او را نبيند.
ملَا حبيب الله مي گويد : مرا بعد از عتبات عاليات توفيق رفيق گرديد به حضور آن عالم ربّاني مشرف شوم،‌او را به نجف اشرف دعوت كرده بودند تا بعد از وفات مرحوم شيخ مرتضي انصاري (ره) زعامت حوزه بزرگ علميه نجف و زعامت شيعه را عهده دار شود ، دعوت كننده هم جمعي از شاگردان برجسته او مانند حاج ميرزا حسن شيرازي و حاج سيد حسن ترك (ره) بودنداما آن بزرگوار حاضر نشدند تا از گلپايگان به نجف عزيمت نمايد ،‌بلكه بركناري از رياست و زعامت را راه نجات و صلاح خود دانست .     
مرحوم كاشاني مي گويد : من سوگند ياد مي كنم كه آن عالم ربّاني مردي بود قليل المال و اجتناب كننده از قيل و قال ، مرا هم نصيحت كرد به صحبت اهل حال ، و كناره گيري از ارباب مال و منال و ترك تصدي مرافعات و اختلاط با ابناء زمان ، براي آن بزرگوار مصنّفات زيادي است در علم فقه و اصول و معارف و منقول و از جمله آنهاست (انوار القدسيه) كه فحول  علماء آن كتاب را مورد تعريف و تمجيد قرارداده اند .       
اين عالم ربّاني دو فرزند نيكو و دانشمند تربيت كرد ، يكي به نام ميرزا باقر كه جهت تكميل تحصيلات به نجف فرستاده شد و تازه درجه اجتهاد كسب نموده بود كه ناگهان فوت نمود و همان روز حجه الاسلام مجلس عزا و ترحيم در گلپايگان گذاشت و مردم متحير كه سبب چيست؟ يك ماه بعد نامه رسيد و فوت ميرزا باقر را به درست در همان روز اعلام نموده بود .   
فرزند ديگر او دانشمند علامّه ، مرحوم ميرزا مهدي مشهور به آقا زاده ، صاحب  ‌كتاب "اسرار الشهاده" از علماي فاضل و دانشمندان عصر خويش و سال ها در اين ديار وارث والد عظيم بود.      
سرانجام آن عبدصالح خدا، پس از عمری پربركت درراه جهد و تقوا ، علم اندوزي و عمل خيرو خدمت به مکتب اهل بیت علیهم السلام و تربیت فضلا، در یازدهم ربیع الثانی سال 1289 قمری، ، سرانجام درسال 1289 قمري و در سن 71 سالگي دار فانی را وداع گفت و به لقای معبود شتافت . پیکر پاک آن بزرگوار -در مكاني كه بعدها به مقبره خانوادگي ايشان مبدل شد - طی مراسم باشکوهی در کنار مسجدی که خود بانی آن بود، به خاک سپرده شد و اکنون مقبره آن مرحوم، زیارتگاه مؤمنین و ارادتمندان است.

 

منابع:

 

*استادي رضا - دانشمندان گلپایگان - كنگره بزرگداشت علماء گلپايگان - جلد اول - چاپ اول – تهران - سال 1381   
*احمد صدرحاج‌سيدجوادي
وگروه نويسندگان -دايره المعارف تشيع -چاپ اول .تهران 1366
*اشراقي فيروز، گلپايگان در آيينه تاريخ ، چاپ اول ، چهار باغ ، اصفهان ، 1383
*علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی(ره)       
*روزنامه وقایع اتفاقیه، ۲۰۶۱:۳                     
*فوائد الرضویه؛

 

 

 

        www.marematgar.ir

 

            www.tebyan.ir

 

www.vardpatekan.org

 

گردآوري و نگارش :سيد محمد حسين ماهري

 

                    پژوهشگر ميراث فرهنگي و صنايع دستي

 

 

3031 بازدید

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد